Ik heb criminologie gestudeerd en zo nu en dan doe ik er ook eens wat mee, neen ik ga morgen geen bank overvallen. Dat leer je daar niet. Wel schrijf ik bijvoorbeeld eens een post (bijna een artikel gezien de lengte) over de anatomie van agressie. Hersenen en criminaliteit, voor mij een zeer aantrekkelijk onderwerp, een fascinatie die groeide tijdens mijn studiejaren. Misschien niet voor de vermoeide lezer die een kort en vrolijk verhaaltje had verwacht. Maar ik probeer het zo ‘gezellig’ mogelijk te houden. Hopelijk lees je tot het einde want ik durf al eens kritisch denken als het over dit onderwerp gaat en hopelijk kan ik ook jou aan het denken zetten. Hier gaan we dan…
Al eeuwen proberen we te begrijpen waarom iemand criminaliteit pleegt en wat we eraan kunnen doen, we willen het kunnen controleren en liefst van al voorkomen want voor de slachtoffers en de familie is het een zeer traumatische gebeurtenis en hulpverleners staan vaak zeer machteloos. Een veilige maatschappij voor jong en oud, utopie of haalbaar? Er bestaan best wel wat theorieen over criminaliteit, sluitend is er geen enkele denk ik persoonlijk. Criminalitiet is een probleem dat je multi-disciplinair dient te benaderen. Nooit is er maar 1 oorzaak, het is altijd een samenspel van factoren door de tijd heen, nature versus nurture is ook onderdeel van het eeuwige steekspel. Nature zeg ik want al lang denkt men dat sommige onder ons meer (genetisch) voorbestemd zijn dan anderen. Lombrose was de eerste denk ik die erover begon. Hij vond uiterlijke kenmerken die ‘de criminele man’ typeerde. Ook deed hij onderzoek op de hersenen/schedel van criminelen en vond hij abnormailiteiten in hun hersenstructuur. Als je het nu leest is het allemaal lachen uiteraard, lange armen of sterk ontwikkelde kaken, je zal er maar mee geboren worden. Minder lachwekkend is het onderzoek dat hij uitvoerde op de hersenen, niet zijn bevindingen maar de idee van het in de hersenen te gaan zoeken was blijkbaar toch nog niet zo gek.
Ook hier staat de wetenschap nog niet super ver, neurologie endergelijke evolueert en steeds opnieuw worden feiten herschreven. Toch zijn een aantal bevindingen het meer dan waard om over na te denken.
Recent onderzoek heeft uitgewezen dat er wel degelijk een aantal afwijkingen/abnormaliteiten te vinden zijn in de hersenen die een belangrijke factor kunnen spelen bij het al dan niet vertonen van gewelddadig gedrag. Let op dit gaat over gewelddadige daden, geen snoepjes dief in de lokale supermarkt. De grootst determinerende factor voor gewelddadige criminaliteit is het mannelijke geslacht. Vrouwen onder ons moeten niet te snel juichen want van nature uit zijn vrouwen niet minder agressief maar ze zijn minder direct in hun agressie. Ook minder sterk vaak, wat maakt dat ze meer ‘onder de gordel’ werken. Bij zeer gewelddadige daden merken we vaak dat de dader het graag anders had gezien maar niet het gevoel heeft zichzelf onder controle te hebben. We moeten dan ook een onderscheid maken tussen impulsieve daden en geplande daden (psychopaat). Bij de impuls daden merken we dat de dader zich moeilijk kan bedwingen en na de daad soms spijt heeft van zijn gedrag. Uit onderzoek is gebleken dat er afwijkingen te vinden zijn in de orbitofrontale cortex (gelegen in de prefrontalekwabben) en afwijkingen in het Limbisch system (gelegen in de temporaalkwabben en voornamelijk van belang bij emoties, angst, agressie enz). Om het niet te ingewikkeld te maken, wanneer de communicatie tussen deze beide delen niet goed verloopt dan blijkt er meer kans op een agressieve persoonlijkheid/persoon. De orbitofrontale cortex is namelijk het deeltje in de hersenen dat instaat voor het maken van beslissingen, impulscontrole, sociaal gedrag enz. Aan de andere kant regelt het limbisch systeem met de amygdala (agressie en angst), hypothalamus (hormonen en oa. hartslag, sexuele opwinding, honger, slaap enz.) en de hippocampus (vorming langetermijngeheugen) voor een groot deel ons gevoelsleven/emoties. Nu kan elke mens met gezond verstand al raden waar dit op uitdraait, als de communicatie tussen deze twee hersengebieden niet goed verloopt dan loop het dus mis. Impulsieve daden die uit een pure agressie worden aangestuurd. Uit PET onderzoek is gebleken dat bij moordenaars die uit een impuls doden hier een lagere graad van activiteit is t.o.v. bij de ‘normale’ mens. Niet bij de psychopaat, bij hen werken de frontale hersenen zelfs beter. Ook zijn er afwijkingen gevonden in elk van de drie ‘delen’ van het limbisch systeem. Emotionele informatie wordt niet correct verwerkt en de orbifrontale cortex dat normaal als laatste controle middel werkt, faalt. Bij de psychopaat zou de oorzaak vermoedelijk voornamelijk in de amygdale te zoeken zijn, wat zou leiden tot een minder goede sociale integratie, weinig empathie en minder schuldgevoel.
Gelukkig wordt niet iedereen met de minste afwijking in deze delen van de hersenen een agressieve dader. Ook andere factoren spelen een determinerende rol. Bijvoorbeeld de afscheiding van hormonen, in het bijzonder testosteron. Dit kan of biochemisch zijn of door omgevingsfactoren. Ook hier weer zullen we moeten concluderen dat iemand zijn kinderjaren een belangrijke rol kunnen spelen. Een samengaan van deze drie factoren is wel bijna zeker een situatie die zeer ontvankelijk is voor een agressieve persoon of een anti-sociale persoonlijkheidstoornis.
Maar niet iedereen met een verschrikkelijk verleden of hoog testosteron gehalte wordt een gewelddadig iemand. Sommige leiden een normaal leven. Er is dus hoop maar dit is ook tegelijkertijd zeer onrustbarend want in hoeverre kan je zeggen dat iemand met een afwijking in zijn hersenen, een natuurlijk hoog testosteron gehalte en een slechte kindertijd nog over een vrije wil beschikt om geen agressief gedrag te plegen. In hoeverre is iemand nog verantwoordelijk voor zijn daden als genetische of medische oorzaken aan de grondslag liggen van het probleem. Wat gaan we nu doen, iedereen scannen en kijken of er een crimineel tussen zit en dan? Opsluiten, begeleiden in een systeem waar er al jaren geen geld is en wachtlijsten zijn van meer dan een jaar. Wat gaan we doen als de wetenschap kan bewijzen dat sommige mensen genetisch voorbestemd zijn om agressief te zijn? Ze naar een eiland verschepen omdat we allemaal bang zijn? Als iemand geen vrije keuze heeft, waarom zou je dan straffen of achter vergelding zoeken? Wat met de aansprakelijkheid zoals we het nu kennen in ons strafrechtsysteem? Opsluiten of begrip tonen en begeleiden, behandelen?
en kijken naar andere broeken. Soms zat ze wat te strak en soms wat te los maar ze zat altijd goed. Ik ben al maanden aan het zoeken achter een goede nieuwe jeans, ik weet dat Miss Sixty me goed zit maar ik heb er het geld niet voor over nu. Een jeans kost hier echt zeer snel 200 dollar en de modellen zitten vaak zo laag dat je er een lange trui over moet dragen of je zit met je ‘centenbakje’ bloot. Op zich vind ik dat zeer leuke mode, de broek in de botten en een lange trui erover maar voor die 30cm jeans dat je dan nog ziet ga ik geen 200 dollar neertellen. Dus trek ik volgende week eens naar H&M hier, kijken of ik een slim fit kan vinden onder de 100 dollar. Maar mijn miss sixty zal dus nog even, versleten, bij mij blijven.
